Dlaczego DPF się zapycha i nie wypala? Przyczyny i co z tym zrobić

Filtr cząstek stałych zapycha się i nie wypala z tych samych powodów, więc te dwa pytania warto rozstrzygnąć razem. Poniżej: co dokładnie się w nim odkłada, dlaczego regeneracja nie dochodzi do końca, jak to sprawdzić ze sterownika i czego nie da się już odwrócić.

Co odkłada się w filtrze: sadza i popiół

To rozróżnienie decyduje o wszystkim, co dalej, a mówi się o nim rzadko. W filtrze gromadzą się dwie różne rzeczy.

Sadza to węgiel z niedopalonego paliwa. Wypala się w regeneracji i po udanym cyklu filtr faktycznie jest z niej czysty.

Popiół to pozostałość mineralna, głównie z dodatków w oleju silnikowym, który w niewielkich ilościach zawsze przedostaje się do komory spalania. Popiół nie spala się w żadnej temperaturze osiągalnej w wydechu. Zostaje na stałe i z każdym tysiącem kilometrów zajmuje coraz więcej miejsca.

Dlatego filtr po dużym przebiegu regeneruje się coraz częściej i coraz krócej wytrzymuje. Nie jest zepsuty, tylko po prostu zapełniony czymś, czego wypalić się nie da. Mechanizm rozpisaliśmy szerzej przy kontrolce DPF.

Dlaczego DPF się nie wypala

• Same krótkie trasy. Regeneracja aktywna potrzebuje kilkunastu minut jazdy pod obciążeniem. Jeżeli gasisz silnik w połowie cyklu, ten cykl nie tylko się nie kończy, ale zostawia w oleju dotryśnięte paliwo.
• Przerywane regeneracje. Kilka nieukończonych cykli pod rząd oznacza rosnące wypełnienie sadzą i coraz częstsze próby, aż sterownik przestaje je podejmować i zapala kontrolkę.
• Zawór EGR. Niesprawny zaniża temperaturę spalin, a przy zbyt niskiej sadza się nie zapali.
• Stan silnika. Zużyte pierścienie albo lejące wtryskiwacze produkują więcej sadzy, niż filtr zdąży wypalić.
• Czujniki. Uszkodzony czujnik ciśnienia różnicowego albo temperatury spalin sprawia, że sterownik ma fałszywy obraz i albo nie startuje z regeneracją, albo robi to bez sensu.
• Niewłaściwy olej. Zwykły olej z pełnym pakietem dodatków zostawia w filtrze popiół. Silnik z filtrem cząstek stałych wymaga oleju Low SAPS, o obniżonej zawartości popiołu siarczanowego, fosforu i siarki.
• Paliwo słabej jakości. Więcej sadzy na wejściu to szybsze zapełnianie filtra.

Jeśli masz problem z zatkanym filtrem, zobacz też: jak wymusić wypalanie DPF.

Jak sprawdzić, czy DPF jest zatkany

Objawy podpowiadają kierunek: gorsza praca silnika, wyższe zużycie paliwa, słabsze przyspieszanie, czasem tryb awaryjny. To są jednak poszlaki, nie odpowiedź.

Pewność daje komputer diagnostyczny, który odczyta ze sterownika dwie wartości: obliczone wypełnienie sadzą w gramach albo procentach oraz przebieg od ostatniej udanej regeneracji. Jeżeli wypełnienie rośnie, a licznik od regeneracji nie wyzerował się od tysięcy kilometrów, to znaczy, że filtr się nie wypala. Ta druga liczba mówi więcej niż sama pierwsza.

Warto sprawdzić przy okazji poziom oleju. Jeśli na bagnecie jest go więcej, niż wlewałeś, to typowy ślad przerywanych regeneracji: paliwo dotryśnięte w późnej fazie spływa po ściankach cylindra do miski i rozcieńcza olej.

Jak temu zapobiec

1. Dłuższe trasy pod obciążeniem. Nie chodzi o szaleńczą jazdę, tylko o kilkanaście minut równej jazdy przy wyższych obrotach, żeby spaliny zdążyły się rozgrzać.
2. Nie gaś silnika w trakcie regeneracji. Wiele aut sygnalizuje ją podwyższonymi obrotami jałowymi albo zapachem. Jeśli możesz, dojedź do końca cyklu.
3. Olej Low SAPS. To jedyna rzecz z tej listy, która bezpośrednio wpływa na ilość popiołu, a więc na to, ile filtr w ogóle pożyje.
4. Sprawny EGR i czujniki. Tanie w naprawie, drogie w skutkach, gdy się je zignoruje.
5. Dobre paliwo. Mniej sadzy na wejściu to rzadsze regeneracje.

Najczęstsze pytania

Czy mogę samodzielnie wyczyścić DPF?

Istnieją zestawy do czyszczenia, ale bez wymuszonej regeneracji na koniec efekt jest połowiczny, a bez specjalistycznego sprzętu nie usuniesz wszystkiego. Na czym polega zabieg w warsztacie i gdzie leży jego granica, opisaliśmy w tekście o czyszczeniu DPF bez demontażu.

Czy mogę sam wymusić wypalanie?

Jazdą pod obciążeniem tak i to jest pierwsza rzecz do spróbowania. Wymuszanie regeneracji komputerem przy bardzo wysokim wypełnieniu zostaw warsztatowi, bo przy silnie zapchanym filtrze temperatura potrafi go uszkodzić.

Czy usunięcie DPF wchodzi w grę?

Nie. Jest nielegalne, oznacza negatywny wynik badania technicznego i realne konsekwencje prawne, a przy okazji problem przy sprzedaży auta.

Czy mogę jechać z zapchanym DPF?

Krótko i spokojnie tak, ale to nie jest stan do utrzymywania. Rośnie opór wydechu, spada moc, rośnie zużycie paliwa, a każda nieudana próba regeneracji dokłada paliwa do oleju.

Czy DPF wymienia się okresowo?

Nie. Filtr cząstek stałych nie jest częścią eksploatacyjną z terminem wymiany, jak filtr oleju czy powietrza. Ma wytrzymać życie samochodu. Kiedy przestaje dawać radę, kolejność jest taka: najpierw regeneracja, potem czyszczenie na stanowisku, a wymiana wkładu dopiero na końcu, gdy filtr zapełnił się popiołem.

Podsumowanie

Zapychanie i brak wypalania to jeden problem widziany z dwóch stron. Sadzę da się wypalić i tu pomaga styl jazdy oraz sprawny silnik. Popiołu nie da się wypalić nigdy i tu liczy się wyłącznie właściwy olej. Reszta, czyli EGR, czujniki i paliwo, decyduje o tym, jak szybko dojdziesz do granicy, na której zostaje już tylko czyszczenie albo wymiana wkładu.

Zadbany filtr to mniej wizyt w warsztacie i niższy rachunek, bo wymiana wkładu należy do droższych zabiegów przy dieslu.